Nauka

PUT ZVIJEZDA KRENUO IZ RODNOG SARAJEVA: Nobelova nagrada za slavnog naučnika

Vladimir Prelog rođen je 23. jula 1906. godine u Sarajevu. Na današnji dan 1975. godine Prelogu je uručena Nobelove nagrade za hemiju za radove na području organskih prirodnih spojeva i stereohemije.

Gimnaziju je završio u Zagrebu nakon što se porodica preselila tamo 1915. godine, a nakon toga je studirao hemiju u Pragu, gdje je po završetku studija bio voditelj Laboratorijske firme G.J. Driza.

Prelog je bio i direktor Zavoda za organsku hemiju Tehničkog fakulteta u Zagrebu, a od 1942. godine na saveznoj Tehničkoj visokoj školi u Zurichu. Vladimir Prelog je uveo naziv hemijska topologija za područje stereohemije koja se bavi geometrijskim svojstvima molekula. Pridonio je objašnjenju strukture stereoida, kinina, strihnina i drugih alkaloida, a sintetizirao je mnoge organske spojeve. Njegovi radovi su pridonijeli razumijevanju prirode enzimskih reakcija.

Prelog bio odlikovan brojnim priznanjima, bio je počasni građanin grada Sarajeva, počasni doktor Univerziteta, član Akademije nauka i umjetnosti BiH. Bio je i počasni član Hrvatske akademije znanosti i umjetnosti. Na kući u kojoj je rođen u Sarajevu danas stoji tabla na kojoj piše da je tu rođen veliki naučnik Vladimir Prelog, a po njemu jedna sarajevska ulica nosi njegove ime.

BH Pošta Sarajevo i Hrvatska pošta Mostar izdale su poštanske markice sa Prelogovim likom, a u Mostaru je postavljena njegova bista.

Po njemu nosi ime i “Napretkov” fond za stipendiranje učenika i studenata jer je i sam Prelog bio “Napretkov” stipendista.

Preminuo je 7. januara 1998. godine u Zürichu, a kasnije je urna s njegovim pepelom prenesena u Zagreb.

U znak sjećanja na dan kada je 1975. godine Prelog dobio počasno priznanje i u znak poštovanja prema ovom eminentnom naučniku, 12. decembar proglašen je Danom nauke u Federaciji BiH.

Povezani članci